ช่วยแนะนำเรื่องการแต่งทำนองเพลงบนสเกลโหมดหน่อยครับ

[kijjaz]

จริงๆแล้ว เรื่องโหมดนี่ ถ้าอยากอ่านเรื่อง "การแต่งทำนอง" จากโหมด
ลองอ่านทฤษฎีคลาสสิคไปด้วย ที่เป็นทฤษฎีของการใช้ Church Mode
หรือโหมดจากเพลงโบสถ์

พวกนี้นี่จะเป็นทฤษฎีที่มาก่อนยุค Tonal Music ที่เป็นแบบ มีคีย์ Major Minor ซะอีก (ในประวัติศาสตร์)
ซึ่งไอเดียในสมัยนั้น มีความน่าสนใจเหมือนกัน
มันจะพูดถึงการกระโดด interval ต่างๆ
ไปจนถึงเรื่องการประสานเสียงด้วย (โดยยังไม่เน้นเป็นคอร์ดแบบ triad หรือคอร์ดแนว major, minor แบบที่เราเห็นกันบ่อยๆ)

จริงๆแล้ว ถ้ายังไม่อยากไปอ่านประวัติเรื่องโหมด ดั้งเดิม
อยากให้นำเอาโหมดแต่ละอย่างที่เรารู้จัก
มาลองเล่น
โดยสร้างความรู้สึก "ศูนย์กลาง" บนโน้ตที่เราเริ่มต้น

เช่น ถ้าเล่น D dorian ลองเล่นโน้ตจาก D dorian ทั้งต่ำกว่า D และสูงกว่า D ขึ้นไป จนครบ octave
ลองจิ้มเสียง D ให้มีเสียง D ติดเป็นโน้ต กลาง ของบรรยากาศโดยรวม
แล้วลองไล่ไปที่โน้ตต่างๆใน โหมดนั้น

จากการทดลอง เราจะสัมผัสรสชาติโดยรวม ของโหมดนั้นๆได้
แล้วเราจะได้เห็นด้วยว่า รสชาติของ โน้ตใด
เป็นรสชาติที่มีจุดเด่นสำคัญของโหมดนั้นๆ

เช่น พอเวลาเล่น D C D E F G A เรียงกันแบบนี้
บางทีก็ยังรู้สึกคลุมเครือ ไม่แน่ใจ ว่าเป็น D อะไรกันแน่
พอจิ้ม B ลงไปเท่านั้น กลิ่นของ B มันชัดเจนขึ้นมา อันนี้คีือมันเป็นกลิ่นที่สำคัญของ D dorian
เพราะว่า ถ้าเป็น D natural minor ก็จะใช้ Bb

อันนี้เป็นตัวอย่างการสังเกตครับ ว่าโน้ตไหน เป็นกลิ่นที่สำคัญ
คิดง่ายๆก็คือ กลิ่นที่สำคัญเนี่ย มันจะเป็นสิ่งที่ โหมดอื่นๆ เขาไม่มีกัน
โหมดนี้อ่ะ มี เป็นพิเศษ
อย่างในกรณี D dorian ข้างบน เสียง เกือบจะเป็น minor แล้ว แต่ว่าพอมี B ธรรมดานี่แหละ
ทำให้ฟังเป็น D dorian ขึ้นมา แบบนี้ เป็นต้น
- - -

สู้กับการจิ้ม แล้วเสพเสียง ของโหมดต่างๆ ต่อไปครับท่านทั้งหลายที่รัก ^_^

[benz_puwadol]

อาจารย์ครับ เดี๋ยวผมไปลองเล่นดูก่อนนะครับ คราวนี้มีเรื่องคอร์ดเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย รับรองจารย์ ผมจะไม่ทำให้จารย์ผิดหวังกั๊บป๋ม

[benz_puwadol]

ขอบคุณครับอาจารย์ kijjaz ผมจะพยายามเต็มที่เลยครับ

[aommede]

benz_puwadol Wrote:F G  Ab  B C  Db E  F

หาเจอแล้วครับพี่น้อง

พอดีไปเปิดหนังสือเรียนสมัย ปี 1 ชื่อหนังสือ

"Techniques and Materials of Tonal music : With an Introduction to Twentieth ... "

บทที่ 6 หน้า 184 เรื่อง Exotic (Artificial,Synthetic) Scale

"C Db E F G Ab B C"

เขาเรียกว่า   Hungarian minor variant

หาเล่มนี้มาอ่าน ก็ดีนะ ที่มหิดลมีขาย ฝากเด็กมหิดลซื้อ น่าจะได้
เห็นที่  http://www.amazon.com/Techniques-Materials-Tonal-Music-Twentieth-Century/dp/0534166806   ขายอยู่ $1.68
มีทั้งหมด 282 หน้า

แจ่ม ๆ ไปละ แวะมาบอก

[doubleb]

T-T สาระมากมาย ผมอ่านแล้ว รู้สึกว่า บางอย่างที่ผมเข้าใจมามันผิดเกือบหมด

ขอบคุณครับที่แบ่งปันความรู้กันโดยไม่มีการปิดบัง จะคอยติดตามอ่านต่อๆไปนะครับ

[kijjaz]

หลังจากที่ผ่านมา ได้ไปทำการทดลองเกี่ยวกับด้าน ดนตรีสังเคราะห์มากขึ้น
ผมก็เพิ่งได้ออกแบบเครื่องมือที่กับการกระทำ แล้วก็การเล่นโหมด
อ่อ แต่ก็ ประเด็นไม่ใช่ว่า จะเอาเครื่องมือมาให้ใช้กัน
แต่ว่า จะมาเล่าเพิ่มเรื่องแนวคิด กว้างๆ ของ mode เพิ่มขึ้นอีก
- - -

จากที่อ่านๆ กันไปแล้ว โดยเฉพาะถ้าอ่านหนังสือหนังสือตำราสอนดนตรี
ส่วนใหญ่แล้ว คนก็รู้จักคำว่า โหมด ในลักษณะของ church mode ซะส่วนใหญ่
ผมเลยจะมาพูดถึงประเด็นที่กว้างกว่านี้ ของ mode
- - -

มีอีกประเด็นหนึ่งของ mode ที่น่าจะสังเกตกันก็คือ
"การหมุนได้" ของมัน

มันเหมือนเวลาที่เราพูดกันว่า เปลี่ยนโหมด อะไรอย่างนี้ เช่น
วันนี้ เราอารมณ์ดีๆ อยู่ พอเดินมาเจอคู่ปรับเก่า เห้ยๆๆ เปลี่ยนโหมดโว้ย
ต้องเปลี่ยนสีหน้า เปลี่ยนท่าทาง

โหมดทางดนตรีก็เป็นลักษณะเดียวกัน
ก็คือจริงๆ มันก็คือ ไอ้เรา คนเดิมน่ะแหละ แต่มีการเปลี่ยนโทนสีได้
- - -

ดังนั้น ไม่เพียงแต่ไอ้โหมดที่มีโน้ต 8 ตัว ครอบคลุม 1 octave คิดเป็นโน้ต A B C D E F G ได้ครบ
แต่เรายังสามารถขยายขอบเขตของคำว่า mode ไปมากกว่านี้
วิธีการก็คือ เราทดลอง สร้างชุดของตัวโน้ตขึ้นมา
แล้วลองดูว่า มันมี ขั้นคู่อะไรเรียงกันไปบ้าง
แล้วทดลองเอาขั้นคู่เหล่านั้น มาหมุนดู เช่น ดังนี้:
- - -

สมมติ เรารู้จัก Major Pentatonic Scale
สมมติว่า เราจะเริ่มต้นจาก C
ก็เป็น C D E G A C'
ขั้นคู่ระหว่างแต่ละโน้ตก็คือ 2M 2M 3m 2M 3m
(หมายเหตุ: C->D = 2M, D->E = 2M, E->G = 3m, G->A = 2M, A->C = 3m.. M = Major, m = Minor)
(ถ้างงว่าคืออะไร ให้ลองกลับไปดูเรื่อง intervals (ขั้นคู่) ของดนตรีสากลครับ)

คราวนี้อ่ะ เราลองเรียง ชุด ของขั้นคู่นั้นใหม่ สมมติ เริ่มจากอันที่สอง
ก็จะออกมาเป็น 2M 3m 2M 3m 2M
ถ้าเราจาก C ก็จะเป็น C D F G Bb C'
จะเห็นว่า เราได้สร้าง pentatonic scale ออกมาอันใหม่แล้ว โดยการนำเอา pentatonic mode อันเดิม มา หมุน
พอทำแบบนี้วนไปเรื่อยๆ ก็จะได้เป็นตารางดังนี้
2M 2M 3m 2M 3m --> C D E G A C'
2M 3m 2M 3m 2M --> C D F G Bb C'
3m 2M 3m 2M 2M --> C Eb F Ab Bb C'
2M 3m 2M 2M 3m --> C D F G A C'
3m 2M 2M 3m 2M --> C Eb F G Bb C'

ลองเล่นดู จะเห็นว่า พวกเราได้ pentatonic mode มา 5 ตัว
มีสองอันที่เรารู้จักอยู่แล้ว ก็คือ C D E G A C', C Eb F G Bb C'
อันอื่น พอเล่นๆกันดู จะเห็นว่า ได้รสชาติที่เปลี่ยนไป
แต่ชุดของ interval ก็คือ ชุดเดิม แต่เอามา หมุน คือเปลี่ยนจุดเริ่มต้น นี่แหละ
ก็จะทำให้ได้ mode ของ กลุ่มโน้ตนั้นๆออกมา
- - -

เราสามารถกระทำสิ่งนี้ กับชุดตัวโน้ตอื่นๆได้อีกมากมาย
แล้วก็จะพบ รสชาติเพิ่มขึ้น จากชุดตัวโน้ตที่เรามีอยู่แล้ว

คนที่เคยฝึกเครื่องดนตรี พวก ฝึกนิ้ว ฝึกลิค เพื่อให้เล่นออกมาเป็นรูปแบบ mode, pentatonic
ถ้าได้ลองเล่นดู ก็จะเห็นว่า สามารถเพิ่มสีสันกับการเล่นได้ โดยใช้สิ่งที่ฝึกเล่นอยู่แล้ว
แต่ทำการ หมุน หรือเลื่อน ทำให้สามารถเล่นกลิ่นต่างๆ ออกมาได้เพิ่มขึ้นอีก

ยกตัวอย่าง: แต่ก่อน สมมติมี ฟังเพลงเป็นโทนเสียง A minor
แรกๆก็อาจจะยังชินอยู่กับการเล่น A minor pentatonic
แต่คราวนี้ ถ้าลองเล่นเป็น A C D F G A' (เทียบเท่ากับ F major pentatonic)
ก็สามารถดึงกลิ่นในอีกแบบออกมาได้
เพียงแค่เลื่อนนิ้ว (เช่น ฟอร์มนิ้วบนกีต้าร์ / เปียโน)
เพื่อสร้างกลิ่นแบบนั้นได้ทันที เพราะว่า เคยฝึกฝนการเล่น pentatonic มาแล้ว

อันนี้ยกตัวอย่างเพลินๆนะครับ ว่า สามารถนำไปใช้ช่วยได้มาก โดยเฉพาะกรณีที่
สามารถเล่น pattern เหล่านี้ได้แล้ว
- - -

โอเคครับ เล่นให้สนุกเน้อ