ดังที่ได้บอกกล่าวเอาไว้ว่าตอนที่ 2 นี่จะเป็นการวิเคราะห์เจาะลึก ว่าทำไม facebook มันถึงได้ดังระเบิดเถิดเทิงถึงขนาดนี้ คิดอยู่ในใจเหมือนกันแหละ ว่าสติปัญญาอันตื้นเขินของผมมันจะเขียนอะไรทำนองนี้ได้เหรอว๊า แต่ก็พยายามมานะกัดฟันเขียนน่ะ

ตอน 2 นี้ไม่มีการแปลมาจากที่ใดนะครับ ทุกอย่างเขียนจากสมองน้อยๆอันเหี่ยวแห้งของผมเอง ดังนั้น จะผิดจะถูกประการใด, เห็นควรด้วยหรือไม่ด้วนอย่างไร ก็ช่วยทิ้ง comment ไว้ให้ผมดูต่างหน้านิดนึง จะขอบคุณเป็นยิ่งนัก

เมื่อมองภาพรวมๆของตลาด social network ในปัจจุบัน มันมาถึงจุดคัดสรรตามธรรมชาติกันแล้วครับ คือใครแข็งคนนั้นก็รอด เดี๋ยวนี้มันเปิดกันเยอะจนจำไม่หมดแล้วทั้งของไทยของเทศ ผมจะกล่าวถึงเฉพาะในระดับ inter เท่านั้นนะครับ เพราะว่าผมไม่ได้เล่นเว็บ social ของไทยเท่าไหร่

แล้วท่ามกลางผู้เข้าแข่งขันจำนวนนับไม่ถ้วนขนาดนี้ ด้วยเหตุผลกลใดรึที่ทำให้ facebook ก้าวขึ้นมายืนผงาดอยู่หน้าสุดได้....ถ้าคำตอบจากใจจริงของผมก็คือ "ดวงและจังหวะ"... แต่คำตอบในเชิงวิชาการมันคงมีเหตุผลอย่างอื่น วันนี้ผมจะหยิบเอา feature ต่างๆของ facebook ขึ้นมาวิจารณ์ให้อ่านกัน โดยเทียบกับ feature เดียวกันของคู่แข่งรายอื่นๆ ว่ามันมีจุดเด่น-จุดด้อยต่างกันอย่างไร

อ้อ...เดี๋ยวก่อน เผื่อมีท่านใดคาใจว่า ทำไมผมพูดถึงดวง แหม...ก็ social network แต่ละเจ้ามันก็แปะเอี้ยน่ะ โครงสร้างหลักๆเหมือนกันทั้งนั้น add friend, comment, message, journal, games, ลงรูป, ลง VDO .... ก็หนีไม่พ้นหลักๆอยู่แค่นี้แหละ ทุกเจ้าก็ล้วนแต่มี feature แบบนี้ด้วยกันทั้งนั้น แต่ทำไมคนถึงแห่กันมาเล่น facebook ล่ะ หุหุ...."ดวง"

ท่านที่ยังไม่ได้อ่านในตอนที่แล้วคลิคไปอ่านกันก่อนก็ได้ครับ >> facebook ตอนที่ 1
อ้ะทีนี้มาดู feature กันทีละอย่าง

theme

หรือจะเรียกอย่างอื่นได้อีกหลายชื่อ template, skin ก็ได้... facebook ไม่มี theme ให้เลือกครับ user ทุกคนจะมีหน้าตา profile ของตัวเองเหมือนกันหมด คือขาวๆโล่งๆ เมื่อ2 ปีก่อนเคยมีคนพยายามจะ modulate ให้เปลี่ยนหน้าตาได้ แต่ก็ไม่เป็นผล คือได้มั่งไม่ได้มั่ง... ไอ้การที่หน้า profile เรียบๆนี่น่าจะเป็นจุดด้อยของ facebook ด้วยซ้ำไป เพราะมันดูจืดชืด ไม่สะท้อนบุคลิกของ user แต่ละคน

แต่เดี๋ยวก่อน... มันดูเหมือนว่าจะเป็นจุดด้อยก็จริง แต่มองลึกๆแล้วมันส่งผลกับความเร็วในการ loading page อย่างมหาศาล ถ้าท่านเคยเล่น tagged, hi5, myspace ท่านจะซึ้งข้อนี้ดีว่า profile ที่ตกแต่ง theme อย่างอลังการงานสร้างนั้นมันโหลดช้าขนาดไหน มันช้าจนกระทั่งในบางครั้งผมก็ >> กูไปที่อื่นก็ได้วะ

คือเจ้าของ profile น่ะ จะช้ายังไง เขา/เธอก็รอได้ครับ เพราะว่าอยากจะเห็นผลงานการตกแต่งของตัวเองว่ามันจะแจ่มแค่ไหน ไอ้รูปนั้นมันกระพริบจนเวียนหัวพอรึยัง, VDO 15 อันที่ตะบันลงไปมันเล่นพร้อมกันหมดรึเปล่า ไหนจะเพลงอีกล้านเจ็ดสิบเอ็ดเพลงล่ะ มันดังพร้อมกันหมดหรือไม่

หึหึ ใครจะรอดูก็เอาเถอะครับ ตามสบาย แหม ยังกะเน็ตบ้านเรามันเร็วนักนี่ ส่วนผมก็อย่างที่บอก เผ่นไปที่อื่นดีกว่า

wall

หน้าตาของ wall

สำหรับ facebook นั้น เวลาเราคลิคที่ชื่อ user คนไหน ส่วนใหญ่แล้วมันจะไปโผล่ที่ wall ของคนนั้น feature นี้เจ้าของสามารถเลือกได้นะครับ ว่าจะตั้งให้หน้าแรกของตัวเป็นอะไร จะเป็น wall ก็ได้ หรือจะเป็น info ก็ได้ ความหมายของ wall ก็น่าจะคล้ายๆกับเป็นกำแพงรั้วหน้าบ้านอะไรประมาณนั้น ให้เพื่อนฝูงที่ผ่านไปผ่านมาได้พ่นสี-วาดรูป-จารึกถ้อยคำฝากไว้ให้เจ้าของบ้าน

เจ้าของบ้านเองก็มีสิทธิใน wall ของตัวเองอย่างเต็มที่ จะเก็บจะลบข้อความใดก็ได้, จะปิดไม่ให้ใครมาเขียนก็ได้ แต่ส่วนใหญ่ก็จะเปิดอิสระกันน่ะแหละ เพราะ wall ที่ข้อความเยอะๆ มันก็เป็นดัชนีชี้วัดความ hot ความ popular ของเจ้าของบ้านด้วย

ถ้าจะทิ้งอย่างอื่นเอาไว้ล่ะ เช่นเพลง, วิดีโอ, รูป....ก็ได้ครับ แต่ facebook จะทำการ cache หรือถ้าไม่ cache ก็คงจะสร้างไฟล์เล็กๆขึ้นมาอันนึง มีเฉพาะ thumbnail และหัวข้อเท่านั้น ไม่ให้มันแสดงผลในทันทีทันใด จนกว่าคุณจะไปคลิคมัน มันถึงจะโชว์ตัวออกมา ข้อดีในการนี้ก็คือ ความเร็วครับ

อ้ะ มาเทียบ feature นี้กับคู่แข่งกัน... social network รายอื่นๆนั้น ถ้าเราคลิคที่ชื่อสมาชิก ส่วนใหญ่จะไปโผล่ที่หน้า profile ซึ่งในหน้านี่ก็จะมีพระเอก 2 ตัว ตัวแรกคือ theme สวยๆอย่างที่บอกในหัวข้อที่แล้ว และพระเอกอีกตัวก็คือ comments ต่างๆที่มิตรสหายชาวเกลอทิ้งเอาไว้ ทีนี้เกือบจะ 100% ว่าไอ้ comments เหล่านั้นเป็นรูปภาพ และมันไม่ใช่รูปภาพธรรมดา มันมักจะเป็น gif (ภาพเคลื่อนไหว) แค่นั้นยังไม่หนำใจ เดี๋ยวนี้กำลังฮิตกันว่ารูปจะต้องยาวเหยียดลงมาจนเกือบถึงก้นบาดาล

คุณครับ....คุณรู้มั๊ยว่ามันน่ารำคาญแค่ไหน จะยาวลงไปถึงสะดือโลกเลยรึไง...เอ๊ะ..หรือว่าผมรำคาญอยู่คนเดียว ไม่เพียงแค่นั้นนะแมรี่ คุณใส่ vdo ใส่เพลงใน comment ได้ด้วย และเกือบทุกรายจะสั่งให้ autoplay เพราะเกรงว่าเจ้าของบ้านจะไม่ยิน-ไม่ยล พอจะนึกภาพออกมั๊ยครับ

ทั้ง theme และ comments มหากาฬที่ว่านี้ ล้วนช่วยกันสร้างความอืดในการ load page อย่างยิ่ง

การฝากรูป, เพลง, VDO

ข้อนี้ส่วนใหญ่ทุก social network ก็มีทั้งนั้นครับ แตกต่างกันบ้างในส่วนของรายละเอียด เช่นเรื่อง VDO ที่ facebook นี่เค้าให้เรา upload VDO ของเราเองได้เลย คล้ายๆกับ youtube แต่ของเจ้าอื่นตามที่ผมเห็นมา มักจะให้แค่ share VDO กันเฉยๆ ก็มักจะไปเอามาจาก youtube อีกนั่นแหละ.... เรื่องฝากรูปทุกที่เหมือนกันหมด คือฝากได้ไม่อั้น แต่บางแห่งให้ hotlink ได้ บางแห่งก็ไม่ให้

อย่างที่ facebook นี่เค้าก็ไม่ได้บอกนะว่าให้ hotlink ได้ แต่มันก็มีวิธี ซึ่งผมจะไม่กล่าวถึงในที่นี้นะครับ ต้องขออภัยด้วย.... ถ้าเรื่องฝากเพลง อันนี้ social network ส่วนใหญ่มักไม่กล้าเสี่ยงให้ฝากหรอกครับ รวมทั้ง facebook นี่ก็ด้วย มันมีปัญหาหยุมหยิมเรื่องลิขสิทธิ์กันเยอะ วิธีเลี่ยงก็คือโยนภาระไปให้เว็บอื่นซะ ด้วยการอนุญาติให้แค่วางลิงค์เท่านั้น เว็บอื่นที่ว่านี่อาจจะเป็นเว็บฝากไฟล์ทั่วๆไป หรือเว็บฝากเพลงโดยเฉพาะอย่าง soundcloud หรือไม่ก็เป็น application เสริมใน facebook เอง

3rd party applications

อันนี้ถือว่าเป็นหมัดเด็ดของ facebook ได้อันหนึ่ง ด้วยการเปิดโอกาสให้โปรแกรมเมอร์อิสระทั้งหลาย สามารถพัฒนา application ของตัวเองเอามาให้ user ของ facebook ได้ใช้กัน ขอให้นึกภาพถึง app ต่างๆบน iPhone นั่นแหละครับ แบบนั้นเลย และ app ที่เขียนกันเยอะที่สุดก็หนีไม่พ้น....เกม

เกมต่างๆใน facebook ที่เราท่านทั้งหลายติดกันงอมแงมถอนตัวไม่ขึ้นเนี่ย ล้วนเป็น application ภายนอกทั้งสิ้นนะครับ เจ้าใหญ่ที่ครองตลาดอยู่ใน facebook ตอนนี้เห็นมีอยู่ 2 เจ้า คือ playfish และ zynga (หวังว่าผมจะเขียนชื่อถูกนะครับ) โดยเฉพาะรายหลังคือ zynga เนี่ย มีข่าวออกมาว่ากำลังโดน google เจรจาขอซื้ออยู่ (อีกแล้ว...เมื่อไหร่มันจะมาขอซื้อเว็บผมมั่งนะ)

คลิครูปขยาย
เกม farmville ของ Zynga

คลิครูปขยาย
เกม pet society ของ playfish ไอ้ตัวที่เห็นในรูปน่ะชื่อ Jooggru ครับ
เป็น pet ของผมเอง ว่างๆก็เข้าไปทักมันมั่งนะ

feature นี้น่าจะสูสีกันหมดทุกแห่งนะ มันก็มีเกมให้เล่นกันทั้งนั้น ผู้ผลิตเกมก็เจ้าเดียวกัน เผลอๆก็เกมเดียวกันเนี่ยแหละ แต่ต่างชื่อ....เพราะฉะนั้น...ดวง

notes

มันก็คือพื้นที่สำหรับเขียนอะไรยาวๆนั่นแหละครับ ทำนองเดียวกันกับ blog หรือ journal ของ social network อื่นๆ... feature นี้ผมเฉยๆนะ ไม่มีอะไรแปลกใหม่

status

ถือว่าตัวนี้ก็เป็นจุดเด่นอีกอันของ facebook มันจะปรากฏอยู่ในหน้า wall ของทุกๆคน ถ้าจะว่าไปมันก็คือ blog ขนาดจิ๋วนั่นเอง สำหรับให้เจ้าของบ้านเขียนอะไรลงไปเรื่อยเปื่อยตามแต่จะนึกได้ บางคนก็นิยมใส่คำคม บ้างก็นิยมการบ่นหรือรำพึงรำพัน status ของ facebook นี่ถือว่ายืดหยุ่นกว่าของ Twitter ซึ่งให้เขียนได้เพียง 140 ตัวอักษรเท่านั้น แต่ของ facebook นี่เขียนได้ยาว... ที่เห็นๆส่วนใหญ่ใน status ของเพื่อนๆผม มักออกในแนวบ่น เช่น

- โอ๊ย..หิวจังเลยโว๊ยยยย ฝนก็ไม่หยุดตกซะที
- เจ้าหนี้ทั้งหลายครับ เว้นวรรคให้กรูหายใจบ้างได้มั๊ย
- รักแท้แพ้ระยะทาง
- ผู้ชายไม่ได้มีแค่เธอคนเดียวนะยะ อย่าหลงตัวเองนักเลย
- วันนี้ทำข้อสอบไม่ได้เลย แย่แน่ๆตรู
- ตั้งแต่หายป่วยนี่กินเหล้าไม่แข็งแรงเหมือนเดิมเลย
- ฯลฯ

Events

feature นี้ดีมากครับ สำหรับบอกกล่าวกิจกรรมที่เราจัดไปให้เพื่อนฝูงได้รับรู้ รวมทั้งเป็นการชักชวนให้เพื่อนๆได้เข้ามาร่วมกิจกรรมกับเรา เช่นการจัด mini concert, การจัด meeting พบปะสังสรรค์...เหล่านี้เป็นต้น

เอาละครับ เรื่อง feature ต่างๆของ facebook ผมก็ขอบอกไว้แค่นั้นก็พอ ท่านที่เล่น social network อื่นๆก็ลองเอาไปเปรียบเทียบกันดูเอาเองว่าเป็นอย่างที่ผมบอกมั๊ย หรือว่าท่านเห็นต่างออกไปประการใดก็สุดแล้วแต่....คราวนี้จะมาว่ากันเรื่องลูกเล่นอื่นๆที่เป็นเอกลักษณ์ของ facebook เอง....ขอเริ่มจาก....

ตั้งใจว่าจะให้จบบริบูรณ์ในตอน 2 นี้ เห็นท่าจะเป็นไปไม่ได้ซะแล้ว เมื่อกี๊ไปนอนพักสายตามา คิดๆดูยังมี plot อยู่ในหัวอีกบานตะไท ขอยกยอดไปต่อตอนที่ 3 นะครับ